Als effectief en efficiënt productief zijn je niet aangeboren is hoef je niet te wanhopen. Het is aan te leren, net zoals fietsen en zwemmen. Maar: net als bij fietsen en zwemmen kan het moeite kosten, en tijd.

Hoeveel tijd kost het om zoiets nieuws aan te leren? Dat hangt er uiteraard vanaf hoe gemotiveerd je bent, en wat voor soort gewoonte je jezelf probeert aan te leren. Maar zijn er dan geen richtlijnen te geven hoe lang het duurt voordat je een nieuwe gewoonte tot een automatisme hebt gemaakt?

Vraag het Google en je krijgt een getal tussen de 21 en 28 dagen. Helaas is daar geen waterdicht bewijs voor. Die 21 dagen zouden best eens afkomstig kunnen zijn uit een boek uit 1960 van ene Dr. Maxwell Maltz. Dr. Maltz leerde dat mensen van wie een arm of een been geamputeerd was gemiddeld 21 dagen nodig hadden om daar min of meer gewend aan te raken.

Tenzij je gewoonte is om je armen of benen af te zagen is dat, in deze context, niet bijster relevante data.

Automatisme

Een onderzoek door Phillippa Lally en anderen van de University College of London geeft wat meer betrouwbare aanwijzingen. Zij recruteerden 96 mensen die een bepaalde gewoonte wilden aanleren, zoals het dagelijks eten van een stuk fruit bij de lunch, of dagelijks 15 minuten hardlopen. Deze mensen werd dagelijks gevraagd hoe automatisch de gekozen handeling geworden was, variërend van ‘makkelijk vol te houden” via ‘op de automatische piloot’ naar ‘lastig om een keer over te slaan’.

Bij bestudering van de verzamelde data bleek er een relatie te bestaan tussen oefening van, en de mate waarin de handeling geautomatiseerd was; zie de afbeelding hieronder. Gemiddeld gesproken werd na 66 dagen een plateau bereikt, dat wil zeggen dat de handeling zo goed als mogelijk tot gewoonte geworden was.

Deze afbeelding laat zien dat veel oefenen in het begin sneller leidt tot een automatisme, en dat de toename in gewoontevorming afneemt als de deelnemers hun plateau voor die handeling bereiken.

Maar hoewel het gemiddelde 66 dagen was, was er een duidelijk verschil in hoe lang het duurde om van een handeling een gewoonte te maken, uiteenlopend van 18 dagen tot 254 dagen. Het was betrekkelijk gemakkelijk om aan te leren om dagelijks een glas water te drinken, maar aanzienlijk lastiger om elke ochtend met 50 situps te beginnen. De onderzoekers merkten ook op dat:

• een enkele dag missen niet van invloed is op het wel of niet vormen van een gewoonte;
• sommige mensen aanzienlijk langer deden over het aanleren van hun gewoonte, wat suggereert dat bepaalde mensen moeite hebben met het aanleren van nieuwe gewoontes;
• andere soorten handelingen mogelijk aanzienlijk meer tijd kosten om tot een gewoonte te worden.

Geen moeiteloze verandering

Wat dit onderzoek ons leert is dat het aanleren van een simpele handeling als het dagelijks eten van een (extra) stuk fruit het meer dan 2 maanden kan duren voordat zoiets ook werkelijk een gewoonte geworden is. En hoewel het geen kwaad lijkt te kunnen om eens een dag te missen is het juist het volhouden in het begin dat de beste kansen lijkt te bieden om het tot een gewoonte te maken.

Het lijkt erop dat de veelgeciteerde 21 dagen een rijkelijke onderschatting zijn van de tijd die nodig is om iets tot een gewoonte te maken. Tenzij je doel is om glazen water te drinken, natuurlijk.