Een jaar of tien geleden ben ik onderzoek gaan doen naar de factor geluk. Ik wilde weten wat voor effect het op mensen had als je altijd mazzel hebt, mooie kansen weet te grijpen, en altijd op het juiste moment op de juiste plaats bent.

Na al deze experimenten denk ik te weten waarom sommige mensen meer geluk in het leven hebben dan anderen. Bovendien denk ik dat het mogelijk is om te leren meer geluk te hebben.

Om een mooie populatie proefpersonen te verzamelen zette ik advertenties in landelijke kranten, waarin ik mensen die dachten uitzonderlijk veel of juist heel weinig geluk te hebben opriep contact op te nemen. In de loop van de jaren verzamelde ik zo'n 400 van die uitzonderlijke vrijwilligers, in levenswandel uiteenlopend van een 18-jarige student tot een 84-jarige gepensioneerde accountant.

Jessica, een 42-jarige gerechtelijk onderzoeker, kenmerkt de groep bofkonten. “Ik heb een droombaan,” legt ze uit, “twee schatten van kinderen en een fantastische man van wie ik veel hou. Terugkijkend kan ik alleen maar concluderen dat ik met alles waanzinnig veel geluk heb gehad.”

Carolyn, een 34-jarige verpleegkundige, daarentegen, is een typische pechvogel. Ze heeft vaak ongelukjes. Binnen het tijdsbestek van een week slaagde ze erin haar enkel te verstuiken in een kuil in de stoep; haar rug te bezeren bij een val; en haar auto achteruit tegen een boom te parkeren — tijdens rijles. Ook met de relaties wil het niet lukken, en ze heeft het idee dat ze altijd op het verkeerde moment op de verkeerde plaats is.

In de loop van de jaren heb ik al deze mensen geïnterviewd, gevraagd agenda's bij te houden, vragenlijsten in te vullen, intelligentietesten te ondergaan en mee te doen aan experimenten. Uit de resultaten bleek dat hoewel de pechvogels geen idee hadden waarom ze zoveel tegenslag hadden, de oorzaak vooral lag in hun manier van denken en en hun manier van doen.

Neem bijvoorbeeld het grijpen van mooie kansen. Gelukvogels lopen er continu tegenaan; pechvogels krijgen ze nooit. Met een eenvoudig experiment kon ik achterhalen of dit lag aan een verschil in observatievermogen.

Ik gaf een krant aan zowel de geluks- als de pechvogels, en vroeg ze om het aantal foto's te tellen dat in die krant stond. De pechvogels hadden er, gemiddeld, twee minuten voor nodig om alle foto's in de krant te tellen. De geluksvogels waren binnen een paar seconden klaar. Waarom? Omdat op de tweede pagina van de krant de tekst stond: ‘Stop met tellen. Deze krant bevat 43 foto's.’ Het waren joekels van letters, die de helft van een pagina in beslag namen. Iedereen had het kunnen zien, maar de onfortuinlijken zagen 'm niet, en de mazzelaars juist wel.

Voor de lol plaatste ik nog een tweede advertentie een eindje verderop in de krant: “Stop met tellen: vertel de onderzoeker dat je dit bericht hebt gezien, en win 300 euro!” Wederom werd deze advertentie gemist door het merendeel van de pechvogels, want ze waren te druk bezig met het tellen van foto's.

Uit de afgenomen persoonlijkheidstesten kwam naar voren dat de pechvogels over het algemeen veel meer gespannen waren dan de anderen. Uit onderzoek is gebleken dat gespannenheid invloed heeft op het vermogen om onverwachte dingen op te merken. In een experiment moesten deelnemers een bewegende stip in het midden van een computerscherm volgen. Zonder voorafgaande melding verschenen er zo af en toe grote knipperende stippen aan de zijkant van het scherm. Vrijwel alle deelnemers zagen ook deze knipperende stippen.

In een vervolgexperiment werd een andere groep mensen een grote financiële beloning in het vooruitzicht gesteld als ze de bewegende stip in het midden nauwkeurig zouden volgen, daarmee de mentale druk flink opvoerend. Deze groep concentreerde zich veel meer op het volgen van de stip in het midden. Het resultaat: meer dan 33% van de deelnemers had de grote knipperende stippen aan de zijkant niet gezien. Hoe harder ze hun best deden, hoe minder ze zagen.

En zo gaat het ook met geluk hebben. Pechvogels missen mooie kansen domweg omdat ze te gefocussed zijn op iets anders. Ze gaan naar feestjes op zoek naar een perfecte levenspartner, en missen zo de kans om een goede vriend te maken. Ze zoeken door de krant op zoek naar advertenties voor een bepaald soort baan, en missen de andere mogelijkheden. Geluksvogels zijn relaxter en opener, en zien dus wat er is, en niet alleen waar ze naar zoeken.

Mijn onderzoek toonde aan dat mazzelaars het geluk aantrekken via vier principes:

• Ze zijn beter en sneller in het zien van mooie kansen;
• Ze nemen fortuinlijke beslissingen op basis van hun intuïtie;
• Ze maken hun eigen geluk waar door positief denken;
• Bij tegenslag gaan ze niet bij de pakken neerzitten, maar blijven het positieve er van inzien.

Ik vroeg me af of het mogelijk was om deze vier principes actief aan te leren, om op die manier meer geluk te hebben in het leven. Ik ontwikkelde een ‘geluksschool’ — een eenvoudig experiment om te zien of meer geluk kunt krijgen door eenvoudigweg als een geluksvogel te denken en je als eentje te gedragen.

Ik vroeg een groep geluks- en pechvogels om een maand lang oefeningen te doen die er op gericht waren te leren denken en doen als iemand die altijd geluk heeft. Deze oefeningen hielpen beter uit te kijken naar mooie kansen; beter naar de intuïtie te luisteren; te verwachten dat je altijd geluk hebt; en leren tegenslag te overkomen.

Na een maand kwamen de deelnemers terug om te vertellen wat ze hadden beleefd. De resultaten waren indrukwekkend: 80% van de deelnemers waren nu gelukkiger, tevredener met hun leven, en, misschien wel het belangrijkst: hadden het idee dat ze minder pech hadden. Bofkonten werden grotere bofkonten; pechvogels werden bofkonten. Carolyn, bijvoorbeeld, de pechvogel van het begin van dit artikel, slaagde er na drie jaar eindelijk in haar rijbewijs te halen. Bovendien maakte ze na het afstuderen van de ‘geluksschool’ minder brokken, en had ze meer zelfvertrouwen.

In het spoor van dit onderzoek denk ik dat er drie gemakkelijk te leren technieken zijn die je kunnen helpen je geluk te vermeerderen:

• Pechvogels durven vaak hun intuïtie niet te volgen bij het maken van keuzes. Geluksvogels doen dat juist wel. Bofkonten kijken niet alleen naar de ratio achter de verschillende opties, maar nemen ook mee wat ze er bij voelen.

• Pechvogels volgen de routine. Ze nemen meestal dezelfde route van en naar hun werk, praten met dezelfde typen mensen. Geluksvogels, daarentegen, brengen bewust veranderingen aan in hun leven. Een van de bofkonten, bijvoorbeeld, nam altijd een bepaalde kleur in gedachten voordat hij een feestje instapte, en stelde zich vervolgens voor aan iemand die die kleur kleding droeg. Dit soort gedrag stimuleert natuurlijk de gelegenheid op mooie kansen.

• Mazzelaars zien overal het positieve van in: het had altijd erger gekund. In een van de interviews kwam iemand uit de bofkontengroep langs met z'n been in het gips: hij was van de trap gelazerd. Ik vroeg 'm of hij zichzelf nog steeds als een bofkont beschouwde, en hij beaamde dat opgewekt. Immers, hij had ook z'n nek wel kunnen breken